Czarny Dunajec historia



Wielka historia Czarnego Dunajca

Jak daleko sięgają początki Czarnego Dunajca? Osadnictwo prawdopodobnie rozwijało się na tym terenie już od XIII wieku, ale my cofnijmy się do 1552 roku. Chociaż dokument lokacyjny zaginął, to właśnie tą datę można przyjąć - zgodnie z pierwszą lustracją królewszczyzn, przeprowadzoną w 1554 roku – za początek Czarnego Dunajca.

Czarny Dunajec został lokowany z inicjatywy Prokopa Pieniążka, zaś zasadźcą i pierwszym sołtysem został Tomasz Miętus, który wraz z synem wykarczował las pod przyszłą osadę. Następnie sołtysostwo przejął syn Tomasza Miętusa – Klemens, a później wnuk – Sebastian. Warto dodać, że Klemens Miętus zasłużył się jako jeden z głównych organizatorów oporu chłopów przeciw panującemu bezprawiu, którego źródłem był starosta Mikołaj Komorowski. Klemens został za to ukarany wielotygodniowym więzieniem. Wraz z nim skończyła się historia Miętusów – sołtysów czarnodunajeckich. Zgodnie z prawem konstytucyjnym z 1563 roku  starosta Adam Kazanowski wykupił w 1641 roku sołtysostwo w Czarnym Dunajcu. Kosztowało to go 117 grzywien. Sołtysostwo zostało przekształcone w dworski folwark. Następnie, w czasach panowania Michała Korybuta Wiśniowieckiego folwark przekazano weteranom wojennym, a mianowicie Teodorowi Sulimie oraz Janowi Pawęckiemu. Trzeba wspomnieć, że w tym okresie Czarny Dunajec prężnie się rozwijał, ponieważ leżał przy istotnym szlaku handlowym wiodącego z Krakowa na Orawę i dalej w stronę Węgier. Bardzo ciekawa jest także informacja, że mieszkańcy sołectwa walczyli w obronie Polski w czasie Potopu Szwedzkiego.

Co dalej działo się z Czarnym Dunajcem? W XVII wieku panowanie nad folwarkiem przejęli Ratułowscy. Jednak folwark nie przynosił wystarczających dochodów i w 1753 roku został sprzedany – na drodze licytacji – okolicznym chłopom. W 1760 tereny dunajeckie znalazły się pod zaborem austriackim. Przejęło je Cesarstwo, które postanowiło wystawić zajęty obszar na sprzedaż. W skład „Dominium Czarnego Dunajca” wchodziło: Ciche, Chochołów, Czarny Dunajec, Podczerwone, Dzianisz, Witów oraz Wróblówka. Dominium zostało wykupione w 1819 roku przez Jana Pajączkowskiego. Jednak ten sprzedał wkrótce swe grunty góralom, za pośrednictwem pełnomocnika ks. Józefa Szczurowskiego. Celem górali było uniezależnienie się od dworu i powiększenie swoich ziem. W czasie zaborów Czarny Dunajec podniósł swoje znaczenie w lokalnej gospodarce. Co tydzień odbywało się w nim targi, a sześć razy do roku jarmark. Później liczbę jarmarków zwiększono do 13. W 1848 roku miejscowość została zgrabiona i spustoszona, a wszystko przez żołnierzy rosyjskich. I tak w drugiej połowie XIX wieku sytuacja materialna coraz bardziej się pogarszała, głównie przez przyrost naturalny, ale także wielki pożar z 1859 roku, w czasie którego spłonął niemal cały Dunajec. W 1890 liczba mieszkańców wynosiła 2245 osób. Ludzie szukali pracy na Węgrzech bądź emigrowali jeszcze dalej, a mianowicie do Stanów Zjednoczonych. Przyczyniło się to do wzrostu kapitału i ekonomicznego rozwoju wioski, która otrzymała prawa miejskie. Zaczął działać urząd pocztowy, podatkowy oraz są powiatowy, apteka i szkoła, zaś w 1904 roku przedłużono tutaj linię kolejową wiodącą z Nowego Targu. Jednak w dwudziestoleciu międzywojennym dobra passa znowu się odwróciła i Czarny Dunajec zaczął upadać. Stracił prawa miejskie w 1934 roku. W czasach okupacji hitlerowskiej nastały czasy terroru. Wiele ludzi zamordowano, wiele domów zostało spalonych. Nie był to dobry okres dla podhalańskiej wioski. Po wojnie miejscowość nadal miała rolniczy charakter, a liczba ludności wynosiła około 3,5 tys. mieszkańców.

Dzisiaj Czarny Dunajec to znana i lubiana miejscowość turystyczna. Co więcej, planuje się utworzenie uzdrowiska, które znacznie podniosłoby walory urokliwego obszaru.



Wiedza o Czarnym Dunajcu zbliża wieś turystom

miejsce na reklamę
1999-2017 © MATinternet Zakopane :: Powered by MATcms